5 ข้อควรระวัง ก่อนติดตั้งระบบโซล่าเซลล์บนหลังคาบ้าน
ติดโซล่าเซลล์ให้ปลอดภัยและผ่านการตรวจของการไฟฟ้า ต้องระวัง 5 เรื่อง คือ การขออนุญาต อุปกรณ์ที่ได้มาตรฐาน วัสดุให้ถูกประเภท ความปลอดภัยในการทำงานบนที่สูง และการออกแบบระบบให้แม่นยำ
การติดตั้งระบบโซล่าเซลล์ไม่ได้มีแค่การวางแผงบนหลังคาแล้วต่อสายเข้าอินเวอร์เตอร์ แต่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างอาคาร ไฟฟ้ากระแสตรง (DC) แรงดันหลายร้อยโวลต์ และการเชื่อมต่อกับระบบของการไฟฟ้า ถ้าพลาดจุดใดจุดหนึ่ง อาจทำให้ไม่ผ่านการตรวจ เสียเงินแก้ไขภายหลัง หรือเกิดอันตรายต่อคนและทรัพย์สิน
นี่คือ 5 เรื่องที่ควรตรวจให้ครบ ก่อนตัดสินใจติดตั้ง
1. ติดตั้งโดยไม่ได้ขออนุญาตหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ระบบที่เชื่อมต่อกับไฟการไฟฟ้า (ออนกริดและไฮบริด) ต้องดำเนินการกับ 3 หน่วยงาน
- องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (สำนักงานเขต เทศบาล หรือ อบต.): ถ้าพื้นที่ติดตั้งไม่เกิน 160 ตร.ม. และน้ำหนักไม่เกิน 20 กก./ตร.ม. ไม่ต้องขอใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร (อ.1) แต่ต้องให้ วิศวกรโยธา ตรวจและรับรองความแข็งแรงของโครงสร้างหลังคา แล้วแจ้งให้ท้องถิ่นทราบก่อนติดตั้ง ถ้าเกินเกณฑ์นี้ต้องขอ อ.1
- สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.): ระบบขนาดต่ำกว่า 1,000 kVA ต้องแจ้งการยกเว้นการขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการพลังงาน
- การไฟฟ้า (กฟน. หรือ กฟภ.): ยื่นคำขอเชื่อมต่อขนานกับระบบไฟฟ้า พร้อมแบบ Single Line Diagram ที่วิศวกรไฟฟ้ารับรอง และข้อมูลแผงกับอินเวอร์เตอร์
ถ้าต้องการขายไฟส่วนเกินคืนในโครงการ โซลาร์ภาคประชาชน ปี 2569 (รับซื้อ 2.20 บาท/หน่วย นาน 10 ปี ขนาดไม่เกิน 5 kW) ยื่นผ่านระบบ MyEnergy ของ กฟน. หรือระบบ PPIM ของ กฟภ. โครงการนี้สำหรับผู้ใช้ไฟประเภทบ้านอยู่อาศัย มีโควตารวม 500 MW รับตามลำดับ และระบบต้องจ่ายไฟเข้าระบบภายในปี 2570 ส่วนพื้นที่ กฟน. ถ้าอินเวอร์เตอร์ใหญ่กว่า 5 kW ต้องติดอุปกรณ์จำกัดการจ่ายไฟย้อน (Export Limiter)
ระบบออฟกริดที่ไม่ได้เชื่อมต่อกับไฟการไฟฟ้าเลย ไม่ต้องขออนุญาตเชื่อมต่อกับการไฟฟ้า (ส่วนการแจ้ง กกพ. ควรสอบถามให้แน่ชัด) และยังต้องดูเรื่องโครงสร้างหลังคาเหมือนเดิม
2. ใช้อุปกรณ์ที่ไม่ได้มาตรฐาน หรือไม่อยู่ในรายชื่อที่การไฟฟ้ายอมรับ
อุปกรณ์หลักเป็นสิ่งที่กำหนดความปลอดภัยและอายุการใช้งานของทั้งระบบ
- อินเวอร์เตอร์ สำหรับระบบที่ต่อกับการไฟฟ้า ต้องเป็นรุ่นที่ผ่านการทดสอบตามข้อกำหนดของการไฟฟ้า ตรวจสอบรายชื่อก่อนซื้อ
- แผงโซล่าเซลล์ ควรมีใบรับรองมาตรฐานสากล (เช่น IEC 61215 / IEC 61730) และมีการรับประกันประสิทธิภาพระยะยาว
- อุปกรณ์ป้องกันฝั่ง DC ต้องเป็นรุ่นสำหรับไฟ DC โดยเฉพาะ เช่น DC Breaker, DC Fuse และ Surge Protection และมีพิกัดแรงดัน DC ไม่ต่ำกว่าแรงดันสตริงสูงสุด เพราะเบรกเกอร์ AC ทั่วไปตัดกระแส DC ได้ไม่ปลอดภัย
ดูอุปกรณ์ที่ใช้ในงานติดตั้งจริงได้ที่หมวด อินเวอร์เตอร์ แผงโซล่าเซลล์ และ Combiner Box
3. เลือกวัสดุประกอบผิดชนิดหรือผิดประเภท
ปัญหาหลายอย่างเกิดจากของชิ้นเล็กที่ถูกมองข้าม
- สายไฟฝั่ง DC ควรใช้สายสำหรับงานโซล่าเซลล์โดยเฉพาะ (เช่น PV1-F หรือ H1Z2Z2-K ตามมาตรฐาน EN 50618 / IEC 62930) ซึ่งทนแดด UV และความร้อนบนหลังคา ไม่ใช้สายไฟบ้านทั่วไป
- ขั้วต่อ MC4 ควรใช้ยี่ห้อและรุ่นเดียวกันทั้งตัวผู้และตัวเมีย การต่อข้ามยี่ห้อเป็นสาเหตุที่พบบ่อยของขั้วต่อไหม้
- ขนาดสายและเบรกเกอร์ ต้องคำนวณจากกระแสและระยะทางจริง สายที่เล็กเกินไปทำให้ไฟตกและร้อน
- ราง ขาจับ และน็อต ต้องเหมาะกับชนิดหลังคา (เมทัลชีท กระเบื้องลอนคู่ กระเบื้องคอนกรีต) และทนสนิม
4. ทำงานบนหลังคาโดยไม่มีอุปกรณ์ป้องกัน
งานติดตั้งโซล่าเซลล์เป็นงานบนที่สูงและงานไฟฟ้าพร้อมกัน ทีมติดตั้งควรมี
- สายรัดตัวนิรภัยแบบเต็มตัว (Full Body Harness) พร้อมจุดยึดที่มั่นคง
- รองเท้ากันลื่น หมวกนิรภัย และถุงมือฉนวนที่ทนแรงดัน DC ของระบบ
- การวางแผนเส้นทางเดินบนหลังคา เพื่อไม่เหยียบแผ่นหลังคาที่รับน้ำหนักไม่ได้
- คลุมแผงด้วยผ้าทึบแสงขณะต่อสาย และถือว่าสายฝั่งแผงมีไฟอยู่เสมอ เพราะแม้แดดอ่อนหรือฟ้าครึ้ม แผงก็ยังจ่ายแรงดันเกือบเต็ม และการปิดเบรกเกอร์ DC ไม่ได้ทำให้สายช่วงจากแผงถึงเบรกเกอร์หมดไฟ
5. ออกแบบระบบไม่แม่นยำ
การออกแบบที่ดีทำให้ระบบคุ้มค่าและปลอดภัย ประเด็นที่ต้องคำนวณมีอย่างน้อย
- ขนาดระบบ ให้เหมาะกับพฤติกรรมการใช้ไฟจริง ดูจากบิลค่าไฟย้อนหลังและช่วงเวลาที่ใช้ไฟ
- การจัดสตริง (จำนวนแผงต่ออนุกรม) ให้แรงดันอยู่ในช่วงทำงานของอินเวอร์เตอร์ ทั้งตอนบ่ายที่แผงร้อน และตอนเช้าที่เย็นที่สุด ซึ่งแรงดันเปิดวงจร (Voc) ของสตริงต้องไม่เกินแรงดัน DC สูงสุดของอินเวอร์เตอร์
- ทิศทาง มุมเอียง และเงา จากต้นไม้หรืออาคารข้างเคียง
- น้ำหนักและการยึด ให้เหมาะกับโครงสร้างหลังคาและแรงลม
ลองประเมินขนาดระบบเบื้องต้นได้ที่ โปรแกรมออกแบบระบบโซล่าร์เซลล์ Hybrid หรือดู โปรแกรมออกแบบ อื่น ๆ ของเรา
สรุป
ติดตั้งโซล่าเซลล์ให้ปลอดภัยและคุ้มค่า ต้องเริ่มจากการขออนุญาตให้ครบ เลือกอุปกรณ์และวัสดุที่ได้มาตรฐาน ทำงานบนหลังคาอย่างปลอดภัย และออกแบบระบบโดยผู้มีความรู้
B2H Solar Energy ให้บริการสำรวจหน้างาน ออกแบบ ติดตั้ง และดำเนินเรื่องขออนุญาต ติดต่อ LINE @b2hsolar หรือโทร 085-253-8123 หรือดู ผลงานติดตั้ง ของเรา
หมายเหตุ: เงื่อนไขการขออนุญาตและโครงการรับซื้อไฟฟ้าอ้างอิงประกาศที่มีผล ณ ปี 2569 และอาจเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบกับหน่วยงานในพื้นที่อีกครั้ง
