เตรียมพร้อมมิเตอร์ไฟฟ้า ก่อนติดตั้งเครื่องชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า
บ้านที่จะติดเครื่องชาร์จ EV มักต้องเปลี่ยนมิเตอร์ 1 เฟส 5(15) A หรือ 15(45) A เป็น 30(100) A หรือใช้ 3 เฟส 15(45) A ขึ้นไป พร้อมปรับสายเมนให้รองรับ และพิจารณามิเตอร์ TOU เพื่อชาร์จกลางคืนในราคาถูก
ก่อนติดตั้งเครื่องชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าที่บ้าน สิ่งแรกที่ต้องดูคือ มิเตอร์ไฟฟ้า บ้านทั่วไปที่สร้างมานานมักใช้มิเตอร์ 1 เฟส ขนาด 5(15) A หรือ 15(45) A ซึ่งไม่เพียงพอเมื่อเพิ่ม Wall Charger ที่ดึงกระแสสูงถึงราว 32 A ต่อเนื่องหลายชั่วโมง ถ้าเปิดแอร์ ตู้เย็น เครื่องซักผ้า พร้อมกับชาร์จรถ ไฟอาจไม่พอและเกิดไฟตกได้ ขนาดที่แนะนำโดยทั่วไปคือ มิเตอร์ 1 เฟส 30(100) A หรือมิเตอร์ 3 เฟส 15(45) A ขึ้นไป ขึ้นกับขนาดและจำนวนเครื่องชาร์จ
นอกจากขนาดมิเตอร์ ยังมีเรื่องสายเมน ตู้ไฟ และ ประเภทมิเตอร์ ที่ควรตัดสินใจพร้อมกัน เพราะการเปลี่ยนเป็นมิเตอร์ TOU ช่วยให้ชาร์จช่วงกลางคืนในราคาถูกลงมาก
ตัวเลขบนมิเตอร์หมายถึงอะไร
ตัวเลขบนหน้ามิเตอร์ เช่น 15(45) A มีสองค่า
- 15 A คือกระแสพิกัด (Base Current) ที่ใช้อ้างอิงความแม่นยำของมิเตอร์
- 45 A คือกระแสสูงสุดที่มิเตอร์รับได้ต่อเนื่อง
บ้านที่ยังใช้มิเตอร์ 5(15) A ควรเพิ่มขนาดก่อนชาร์จรถเป็นประจำ แม้จะใช้เพียงสายชาร์จพกพาก็ตาม
ดูขนาดมิเตอร์ได้จากข้อความบนหน้ามิเตอร์ในส่วน "Phase" หรือ "Type" ซึ่งบอกจำนวนเฟสและพิกัดกระแส หรือโทรสอบถาม กฟน. 1130 / กฟภ. 1129 โดยแจ้งหมายเลขผู้ใช้ไฟฟ้าจากบิลค่าไฟ
ขนาดมิเตอร์ที่เหมาะกับเครื่องชาร์จแต่ละขนาด
แนวทางขนาดมิเตอร์ขั้นต่ำที่ใช้กันทั่วไป
- เครื่องชาร์จ 3.7 kW (1 เฟส ราว 16 A): มิเตอร์ 1 เฟส 15(45) A อาจพอ ถ้าโหลดอื่นในบ้านไม่มาก
- เครื่องชาร์จ 7.4 kW (1 เฟส ราว 32 A): มิเตอร์ 1 เฟส 30(100) A
- เครื่องชาร์จ 11 kW (3 เฟส ราว 16 A ต่อเฟส): มิเตอร์ 3 เฟส 15(45) A
- เครื่องชาร์จ 22 kW (3 เฟส ราว 32 A ต่อเฟส): มิเตอร์ 3 เฟส 30(100) A หรือใหญ่กว่า
ตัวเลขนี้เป็นจุดเริ่มต้นเท่านั้น ขนาดที่ถูกต้องต้องคำนวณจาก โหลดรวมของบ้าน ทั้งแอร์ เครื่องทำน้ำอุ่น เตาไฟฟ้า ปั๊มน้ำ บวกกับเครื่องชาร์จ ซึ่งมาตรฐาน MPESTD-001:2563 ของ กฟน. และ กฟภ. กำหนดให้คิดโหลดเครื่องชาร์จเต็มพิกัด (Demand Factor เท่ากับ 1) ในการคำนวณสายเมนและสายป้อน ควรให้ช่างหรือวิศวกรไฟฟ้าประเมินก่อนยื่นคำขอ
ก่อนเลือกเครื่องชาร์จ 3 เฟส ตรวจด้วยว่ารถรับไฟ AC 3 เฟสได้หรือไม่ เพราะรถบางรุ่นรับได้เพียง 1 เฟส
เปลี่ยนมิเตอร์แล้ว ต้องปรับอะไรในบ้านบ้าง
การเพิ่มขนาดมิเตอร์ไม่ได้จบที่ตัวมิเตอร์ ระบบในบ้านต้องรองรับกระแสใหม่ด้วย
- สายเมน จากมิเตอร์เข้าบ้าน ต้องมีขนาดตามขนาดมิเตอร์และวิธีเดินสาย ตัวอย่างที่ กฟผ. เผยแพร่สำหรับมิเตอร์ 1 เฟส 30(100) A แบบเดินสายลอยในอากาศ คือสาย THW 25 ตร.มม. คู่กับเมนเบรกเกอร์ไม่เกิน 100 A ส่วนการเดินสายแบบอื่น เช่น ร้อยท่อฝังดิน ต้องใช้สายชนิดและขนาดตามข้อกำหนดของการไฟฟ้าในพื้นที่
- เมนเบรกเกอร์และตู้ควบคุมไฟฟ้า ต้องมีพิกัดสอดคล้องกับมิเตอร์และสายเมน
- ช่องว่างในตู้ไฟ สำหรับเบรกเกอร์และ RCD ของเครื่องชาร์จ ถ้าไม่มีอาจต้องติดตู้ย่อย
- สายดิน ที่ถูกต้องตามมาตรฐาน
งานส่วนนี้มักเป็นค่าใช้จ่ายหลักของการเตรียมบ้าน มากกว่าค่าธรรมเนียมเปลี่ยนมิเตอร์ ข้อกำหนดทั้งระบบสรุปไว้ใน 6 จุดที่ต้องรู้ ก่อนติดตั้ง EV CHARGER ที่บ้าน
แนวทางของ กฟน. และ กฟภ.
สองการไฟฟ้ามีแนวทางต่างกันเล็กน้อย
- การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) ในกรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ: บ้านหนึ่งหลังมีมิเตอร์หลักลูกเดียว ใช้วิธีเดินวงจรแยกสำหรับเครื่องชาร์จ (มักเรียกว่า "วงจรที่ 2") และเพิ่มขนาดมิเตอร์ให้รองรับโหลดรวม ยื่นคำขอเพิ่มขนาดมิเตอร์หรือขอใช้อัตรา TOU ได้ทางแอป MEA Smart Life ระบบออนไลน์ของ กฟน. หรือสำนักงานเขต
- การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) ในต่างจังหวัด: ใช้วิธีเพิ่มขนาดมิเตอร์เดิมให้รองรับโหลดรวม กฟภ. เคยเปิดให้ขอติดตั้ง มิเตอร์ลูกที่สอง สำหรับชาร์จรถโดยเฉพาะ แต่ได้ยกเลิกหลักเกณฑ์นี้ตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน 2567 ยื่นคำขอเพิ่มขนาดมิเตอร์หรือขอใช้อัตรา TOU ผ่าน PEA Call Center 1129 หรือช่องทางออนไลน์ของ กฟภ.
ขั้นตอนโดยรวมคล้ายกัน คือ ยื่นคำขอและชำระค่าบริการ ปรับปรุงระบบไฟในบ้านและติดตั้งเครื่องชาร์จ การไฟฟ้าเข้าตรวจระบบ แล้วจึงเปลี่ยนหรือติดตั้งมิเตอร์ ค่าบริการขึ้นกับขนาดมิเตอร์ ควรสอบถามอัตราล่าสุดกับการไฟฟ้าในพื้นที่ ส่วนวงจรที่ 2 คืออะไร อ่านเพิ่มได้ที่ ระบบไฟฟ้าวงจร 2 คืออะไร
เอกสารที่ควรเตรียม
เอกสารที่มักต้องใช้เมื่อยื่นคำขอสำหรับบุคคลธรรมดา ได้แก่
- บัตรประจำตัวประชาชน (หรือหนังสือเดินทาง)
- ทะเบียนบ้านของสถานที่ขอติดตั้ง
- เอกสารแสดงกรรมสิทธิ์ หรือหนังสือยินยอมจากเจ้าของบ้าน (เช่น กรณีเช่าบ้าน)
- บิลค่าไฟฟ้าล่าสุด
- ข้อมูลทางเทคนิคของเครื่องชาร์จหรือรถ ที่แสดงพิกัดกระแสและระบบป้องกัน
- หนังสือมอบอำนาจ ถ้าให้ผู้อื่นยื่นแทน
รายการเอกสารอาจต่างกันตามการไฟฟ้าและประเภทคำขอ ควรสอบถาม กฟน. 1130 หรือ กฟภ. 1129 ก่อนยื่น
ทางเลือกมิเตอร์ TOU สำหรับบ้านที่ชาร์จรถ
เมื่อต้องยื่นเรื่องกับการไฟฟ้าอยู่แล้ว ควรพิจารณาเปลี่ยนเป็น มิเตอร์ TOU (Time of Use) ไปพร้อมกัน กฟน. เองก็แนะนำให้ผู้ใช้รถ EV ใช้อัตรา TOU เพราะการชาร์จส่วนใหญ่เกิดช่วงกลางคืน
- On-Peak 09.00–22.00 น. วันจันทร์–ศุกร์: 5.7982 บาท/หน่วย
- Off-Peak 22.00–09.00 น. วันธรรมดา และทั้งวันในวันเสาร์ อาทิตย์ วันหยุดราชการตามปกติ: 2.6369 บาท/หน่วย
(ก่อนรวมค่า Ft ซึ่งงวดกันยายน–ธันวาคม 2569 อยู่ที่ 16.23 สตางค์/หน่วย และ VAT 7%)
ค่าติดตั้งมิเตอร์ TOU ของ กฟภ. ตามประกาศปี 2569 คือ 3,300 บาทสำหรับ 1 เฟส และ 3,750 บาทสำหรับ 3 เฟส (ยังไม่รวม VAT) ส่วน กฟน. ให้สอบถามอัตราโดยตรง
TOU ไม่ได้คุ้มกับทุกบ้าน บ้านที่ใช้ไฟกลางวันวันธรรมดามากอาจจ่ายแพงขึ้น วิธีคำนวณจุดคุ้มทุนอยู่ในบทความ มิเตอร์ TOU คืออะไร คุ้มไหม
สรุป
ก่อนติดตั้งเครื่องชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า ให้ตรวจขนาดมิเตอร์ก่อน บ้านที่จะใช้ Wall Charger 7.4 kW ควรมีมิเตอร์ 1 เฟส 30(100) A และบ้านที่ใช้เครื่อง 3 เฟส ควรมีมิเตอร์ 3 เฟส 15(45) A ขึ้นไป พร้อมปรับสายเมนและตู้ไฟให้รองรับ แล้วพิจารณามิเตอร์ TOU ไปพร้อมกันเพื่อชาร์จกลางคืนในราคาถูก
B2H Solar Energy ช่วยสำรวจหน้างาน ประเมินโหลด และให้คำปรึกษาเรื่องการเตรียมระบบไฟก่อนติดตั้งเครื่องชาร์จ ติดต่อ LINE @b2hsolar หรือโทร 085-253-8123
หมายเหตุ: อัตราค่าไฟและค่าธรรมเนียมอ้างอิงประกาศที่มีผล ณ ปี 2569 และอาจเปลี่ยนแปลงได้ โปรดตรวจสอบกับ กฟน. หรือ กฟภ. ก่อนยื่นคำขอ
