ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าที่บ้าน กับชาร์จที่สถานี ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี
ชาร์จที่บ้านเป็นการชาร์จ AC ช้ากว่าแต่สะดวกและถูกกว่า เหมาะกับการใช้ประจำวัน ส่วนสถานีส่วนใหญ่เป็น DC ชาร์จเร็ว เหมาะกับการเดินทางไกล ผู้ใช้ EV ส่วนใหญ่ใช้ทั้งสองแบบร่วมกัน
ผู้ใช้รถยนต์ไฟฟ้าส่วนใหญ่ไม่ได้เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่ใช้ ทั้งสองแบบร่วมกัน ชาร์จที่บ้านเป็นการชาร์จ AC ที่ช้ากว่า แต่สะดวก ค่าไฟต่อหน่วยถูก และเสียบทิ้งไว้ข้ามคืนได้ ส่วนสถานีชาร์จสาธารณะส่วนใหญ่เป็น DC Fast Charge ที่เติมไฟได้เร็วในเวลาไม่กี่สิบนาที เหมาะกับการเดินทางไกลหรือวันที่ต้องรีบ
บทความนี้เปรียบเทียบทั้งสองแบบในเรื่องที่เจ้าของบ้านควรรู้ ได้แก่ ความเร็ว ค่าใช้จ่าย ความสะดวก และสิ่งที่ต้องเตรียม
ความเร็วในการชาร์จ
- ที่บ้าน (AC): Wall Charger ระบบไฟ 1 เฟส จ่ายได้สูงสุดราว 7.4 kW (32 A) ระบบ 3 เฟสได้ 11–22 kW แต่ความเร็วจริงถูกจำกัดด้วยเครื่องชาร์จในตัวรถ (On-Board Charger) รถหลายรุ่นรับ AC ได้ราว 7–11 kW
- ที่สถานี (DC): ไฟ DC จ่ายตรงเข้าแบตเตอรี่ กำลังชาร์จตั้งแต่ราว 50 kW ไปจนถึงหลายร้อย kW ขึ้นกับหัวชาร์จและรุ่นรถ
ตัวอย่างคร่าว ๆ รถแบต 60 kWh ชาร์จจาก 20% ถึง 80% (ราว 36 kWh) ด้วย AC 7 kW ใช้เวลาราว 5–6 ชั่วโมง ส่วน DC มักใช้ราว 30–45 นาที ขึ้นกับรุ่นรถ อุณหภูมิแบต และกำลังของสถานี ปัจจัยที่มีผลต่อความเร็วอ่านเพิ่มได้ที่ 5 ปัจจัยที่มีผลต่อความเร็วในการชาร์จ
ค่าใช้จ่าย
ชาร์จที่บ้าน จ่ายตามค่าไฟบ้าน ถ้าใช้ มิเตอร์ TOU และชาร์จช่วง Off-Peak (22.00–09.00 น. วันธรรมดา และตลอดวันเสาร์-อาทิตย์ วันหยุดราชการตามปกติ ไม่รวมวันหยุดชดเชย) ค่าพลังงาน 2.6369 บาท/หน่วย บวกค่า Ft งวดกันยายน–ธันวาคม 2569 ที่ 16.23 สตางค์/หน่วย และ VAT 7% ตกราว 3.00 บาท/หน่วย ส่วนมิเตอร์ปกติ หน่วยที่ 151–400 อยู่ที่ราว 4.69 บาท/หน่วยเมื่อรวม Ft และ VAT
ตัวอย่าง รถที่มีแบตความจุ 82 kWh ชาร์จจาก 0–100% ถ้าคิดเฉพาะค่าพลังงาน Off-Peak 2.6369 บาท/หน่วย จะเท่ากับราว 216 บาท เมื่อรวมค่า Ft และ VAT จะราว 246 บาท และถ้าเผื่อการสูญเสียระหว่างชาร์จ AC ประมาณ 10% ค่าไฟจริงจะอยู่ที่ราว 270 บาท ต่อการชาร์จเต็มหนึ่งครั้ง (ไม่รวมค่าบริการรายเดือน) ส่วนตัวอย่างชาร์จ 20–80% ของแบต 60 kWh ข้างต้น ใช้ไฟจากบ้านราว 40 หน่วย หรือประมาณ 120 บาท
ชาร์จที่สถานี ราคาต่อหน่วยขึ้นกับผู้ให้บริการ ชนิดหัว (AC หรือ DC) และช่วงเวลา โดยทั่วไป DC Fast Charge มีราคาต่อหน่วยสูงกว่าการชาร์จที่บ้าน และบางแห่งมีค่าจอดเกินเวลา ควรตรวจราคาในแอปก่อนชาร์จทุกครั้ง
ดูเทคนิคลดค่าชาร์จ รวมถึงการใช้มิเตอร์ TOU เพิ่มเติมได้ที่ ชาร์จรถไฟฟ้าอย่างไรให้คุ้ม
ความสะดวกในการใช้งาน
ชาร์จที่บ้าน
- เสียบสายตอนกลับบ้าน เช้ามาแบตพร้อมใช้ ไม่ต้องรอคิว
- ตั้งเวลาชาร์จช่วงค่าไฟถูกได้ และเชื่อมกับระบบโซลาร์เซลล์ได้ในอนาคต
- ต้องมีที่จอดของตัวเอง และลงทุนติดตั้งเครื่องชาร์จกับวงจรไฟครั้งแรก
ชาร์จที่สถานี
- ไม่ต้องลงทุนติดตั้ง เหมาะกับคนที่อยู่คอนโดหรือไม่มีที่จอดส่วนตัว
- เป็นทางเลือกหลักเมื่อเดินทางไกล ข้อมูลสมาคมยานยนต์ไฟฟ้าไทย ณ 31 มกราคม 2569 มีสถานีสาธารณะ 4,643 แห่งทั่วประเทศ ดูรายละเอียดที่ อัปเดต สถานีชาร์จรถไฟฟ้าในประเทศไทย
- อาจต้องรอคิวช่วงเทศกาล ต้องใช้แอปของผู้ให้บริการ และต้องรออยู่ใกล้รถระหว่างชาร์จ
ผลต่อแบตเตอรี่
การชาร์จ AC ใช้กำลังต่ำ แบตร้อนน้อย จึงเหมาะกับการชาร์จประจำวัน การใช้ DC Fast Charge ตามความจำเป็นไม่ได้ทำให้รถเสียหาย เพราะระบบจัดการแบตเตอรี่ (BMS) ของรถควบคุมกำลังชาร์จอยู่ แต่ถ้าใช้ DC เป็นหลักแทบทุกวัน แบตอาจเสื่อมเร็วขึ้นบ้าง ขึ้นกับรุ่นรถและการจัดการความร้อน วิธีชาร์จให้ถนอมแบตอ่านต่อได้ที่ วิธีการชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าที่ถูกต้อง
ถ้าจะชาร์จที่บ้าน ต้องเตรียมอะไร
- ตรวจ ขนาดมิเตอร์และสายเมน ว่ารองรับกระแสเพิ่มได้ ถ้ายังเป็นมิเตอร์ 1 เฟส 5(15) A หรือ 15(45) A มักต้องขอเพิ่มขนาด (ที่แนะนำทั่วไปคือ 1 เฟส 30(100) A หรือ 3 เฟส 15(45) A) และขนาดที่เหมาะสมให้ช่างหรือวิศวกรคำนวณจากกำลังเครื่องชาร์จรวมกับเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้าน
- พิจารณาขอ มิเตอร์ TOU ไปพร้อมกัน และถ้าต้องการชาร์จ AC เกิน 7.4 kW หรือบ้านใช้ไฟมาก อาจต้องขอไฟ 3 เฟส (ต้องดูด้วยว่ารถรับ AC 3 เฟสได้หรือไม่)
- เดิน วงจรเฉพาะ สำหรับเครื่องชาร์จ สายไฟพิกัดไม่น้อยกว่า 1.25 เท่าของกระแสชาร์จ ตามมาตรฐาน MPESTD-001:2563 (กฟน. และ กฟภ.)
- ติดตั้ง RCD Type B 30 mA หรือ Type A ร่วมกับอุปกรณ์ตรวจจับไฟรั่ว DC 6 mA (RDC-DD) และระบบสายดินที่ถูกต้อง
- เลือกเครื่องชาร์จที่เหมาะกับรถ (บางรุ่นอาจมีเครื่องชาร์จติดผนังมาให้ ตรวจเงื่อนไขกับผู้จำหน่าย) และระบบไฟบ้าน ดูได้ที่หมวด EV Charger
สรุป
ชาร์จที่บ้านเหมาะกับการใช้ประจำวัน เพราะสะดวก ค่าไฟต่อหน่วยถูก โดยเฉพาะเมื่อชาร์จช่วง Off-Peak ของมิเตอร์ TOU ส่วนสถานีชาร์จ DC เหมาะกับการเดินทางไกลหรือวันที่ต้องการไฟเร็ว ถ้ามีที่จอดของตัวเอง การติดตั้งเครื่องชาร์จที่บ้านให้ถูกมาตรฐาน แล้วใช้สถานีเป็นตัวเสริม คือรูปแบบที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับคนส่วนใหญ่
ต้องการให้ช่วยประเมินระบบไฟบ้านและติดตั้งเครื่องชาร์จ EV ติดต่อ B2H Solar Energy ทาง LINE @b2hsolar หรือโทร 085-253-8123
หมายเหตุ: อัตราค่าไฟอ้างอิงอัตราบ้านอยู่อาศัยของการไฟฟ้า และค่า Ft งวดกันยายน–ธันวาคม 2569 อาจเปลี่ยนแปลงได้
