บทความ

ไฟตก โซล่าร์เซลล์ช่วยได้จริงหรือไม่? สาเหตุ วิธีแก้ และระบบที่ช่วยได้

ระบบออนกริดแก้ไฟตกไม่ได้ เพราะอินเวอร์เตอร์ทำงานตามไฟการไฟฟ้าและตัดตัวเองเมื่อแรงดันผิดปกติ ส่วนระบบไฮบริดที่มีแบตเตอรี่ช่วยได้จริงสำหรับวงจรสำรอง ควรแก้ที่ต้นเหตุควบคู่กัน

หลายบ้านเคยเจอ ไฟตก หลอดไฟกะพริบ พัดลมหมุนช้าลง แอร์ตัดเป็นช่วง ๆ จนกังวลว่าเครื่องใช้ไฟฟ้าจะเสียหาย ยิ่งบ้านที่ทำ Home Office ร้านค้า ร้านอาหาร หรือคาเฟ่ ยิ่งได้รับผลกระทบมาก คำถามคือ ติดโซล่าร์เซลล์แล้วช่วยได้ไหม

คำตอบคือ ขึ้นกับระบบที่ติด ระบบออนกริด (On-Grid) ที่บ้านส่วนใหญ่ติด แก้ไฟตกไม่ได้โดยตรง เพราะอินเวอร์เตอร์ทำงานตามแรงดันของการไฟฟ้า และจะหยุดทำงานเองเมื่อแรงดันผิดปกติ ส่วนระบบไฮบริด (Hybrid) ที่มีแบตเตอรี่ ช่วยได้จริง สำหรับวงจรที่ต่อผ่านช่องจ่ายไฟสำรองของอินเวอร์เตอร์ บทความนี้อธิบายสาเหตุของไฟตก วิธีแก้ที่ต้นเหตุ และระบบโซลาร์ที่ช่วยได้

ไฟตกคืออะไร

ไฟตกคือภาวะที่ แรงดันไฟฟ้าต่ำกว่าปกติ จนไม่พอต่อการใช้งาน ไฟบ้านในไทยแบบ 1 เฟสมีแรงดันระบุ 230 โวลต์ ไฟตกอาจเกิดเพียงชั่วขณะ หรือเกิดต่อเนื่องเป็นช่วงเวลา อาการที่สังเกตได้ ได้แก่

  • หลอดไฟหรี่หรือกะพริบ พัดลมหมุนช้าลง
  • เครื่องใช้ไฟฟ้าหยุดทำงานช่วงสั้น ๆ แล้วกลับมาทำงานใหม่
  • แอร์ไม่เย็น คอมเพรสเซอร์ตัดต่อบ่อย หรือขึ้นรหัสข้อผิดพลาดเรื่องแรงดัน
  • อาการเกิดเวลาเดิมทุกวัน เช่น หัวค่ำ ซึ่งมักบ่งว่าปัญหาอยู่ที่ระบบจำหน่ายในพื้นที่

ไฟตกต่อเนื่องทำให้มอเตอร์ในแอร์ ตู้เย็น และปั๊มน้ำร้อนขึ้นและเสื่อมเร็ว จึงไม่ควรปล่อยไว้

สาเหตุที่ทำให้เกิดไฟตก

  • ใช้เครื่องใช้ไฟฟ้ากำลังสูงหลายเครื่องพร้อมกัน เช่น แอร์ เครื่องทำน้ำอุ่น เตาไฟฟ้า ทำให้กระแสสูงและแรงดันตกในสายเมน
  • พื้นที่ใกล้เคียงใช้ไฟมากในช่วงเดียวกัน โดยเฉพาะหัวค่ำที่ทุกบ้านเปิดแอร์ หม้อแปลงรับภาระหนัก
  • อยู่ห่างไกลหม้อแปลงหรือแหล่งจ่ายไฟ สายยาวทำให้แรงดันลดลงระหว่างทาง
  • สายไฟหรือจุดต่อในบ้านชำรุด เช่น ขั้วต่อหลวม สายเก่า หรือสายเมนเล็กเกินไปสำหรับเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้น
  • มอเตอร์ขนาดใหญ่เริ่มทำงาน เช่น ปั๊มน้ำ ดึงกระแสสูงชั่วขณะ ทำให้ไฟกะพริบ

ส่วน ไฟรั่วลงดิน หรือ ไฟช็อต เป็นปัญหาความปลอดภัยที่ร้ายแรงกว่าไฟตก ถ้าสงสัย เช่น เบรกเกอร์กันดูดตัดบ่อย หรือมีกลิ่นไหม้ ต้องให้ช่างไฟตรวจทันที

วิธีแก้และป้องกันไฟตกที่ต้นเหตุ

  1. ตรวจว่าเปิดเครื่องใช้ไฟฟ้ากำลังสูงพร้อมกันหรือไม่ ลองกระจายเวลาใช้งาน เช่น ไม่เปิดเครื่องทำน้ำอุ่นพร้อมเตาไฟฟ้าและแอร์หลายเครื่อง
  2. แจ้งการไฟฟ้าให้ตรวจวัดแรงดัน พื้นที่ กฟภ. โทร 1129 พื้นที่ กฟน. โทร 1130 ถ้าปัญหาอยู่ที่หม้อแปลงหรือสายจำหน่าย การไฟฟ้าเป็นผู้แก้ไข
  3. ให้ช่างไฟตรวจระบบในบ้าน ขันจุดต่อที่หลวม ตรวจขนาดสายเมน มิเตอร์ และเบรกเกอร์ ว่ารองรับเครื่องใช้ไฟฟ้าปัจจุบัน การวัดแรงดันควรใช้ เครื่องมือวัด ที่ได้มาตรฐาน วัดในช่วงที่เกิดอาการ
  4. เลือกอุปกรณ์ป้องกันให้ถูกชนิด ปลั๊กหรืออุปกรณ์กันไฟกระชาก (Surge Protector / Surge Arrester) ป้องกันแรงดันสูงชั่วขณะ เช่น จากฟ้าผ่า แต่ ไม่ได้ปรับแรงดันให้คงที่เมื่อไฟตก ถ้าต้องการแก้ไฟตก ต้องใช้เครื่องปรับแรงดันอัตโนมัติ (AVR / Stabilizer) หรืออุปกรณ์ตัดไฟเมื่อแรงดันต่ำหรือสูงเกินกำหนด ดูได้ที่หมวด อุปกรณ์ป้องกัน
  5. ถอดปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ไม่ได้ใช้ ช่วยลดความเสียหายเมื่อไฟกลับมาแรงกะทันหันหลังไฟตกหรือไฟดับ
  6. ตรวจสภาพสายไฟและเครื่องใช้ไฟฟ้าเป็นระยะ ไม่ให้มีสายชำรุดหรือปลั๊กหลวม

โซล่าร์เซลล์ออนกริด ทำไมช่วยเรื่องไฟตกได้น้อย

อินเวอร์เตอร์ออนกริดถูกออกแบบให้ ทำงานตามไฟของการไฟฟ้า ไม่ได้สร้างแรงดันเอง

  • เมื่อแรงดันของการไฟฟ้าต่ำหรือสูงเกินช่วงที่ตั้งไว้ตามข้อกำหนดการเชื่อมต่อ อินเวอร์เตอร์จะ ตัดตัวเองออก จนกว่าไฟจะกลับมาปกติ
  • ไฟตกส่วนใหญ่เกิดช่วงหัวค่ำ ซึ่งแผงไม่ได้ผลิตไฟแล้ว
  • ช่วงกลางวัน ไฟจากแผงช่วยลดกระแสที่บ้านดึงจากสายการไฟฟ้า แรงดันตกในสายเมนจึงลดลงได้บ้าง แต่ไม่ได้แก้ปัญหาจากหม้อแปลงหรือระบบจำหน่าย

ในทางกลับกัน ในพื้นที่ที่สายจำหน่ายยาวและมีบ้านติดโซลาร์หลายหลัง ช่วงเที่ยงที่จ่ายไฟย้อนมาก แรงดันอาจ สูงเกิน จนอินเวอร์เตอร์ตัดเป็นช่วง ๆ ได้ ซึ่งผู้ออกแบบต้องประเมินหน้างาน

ระบบไฮบริดพร้อมแบตเตอรี่ ช่วยได้อย่างไร

ระบบไฮบริดผลิตไฟตอนกลางวัน เก็บส่วนเกินไว้ในแบตเตอรี่ใช้ตอนกลางคืน และอินเวอร์เตอร์ไฮบริดส่วนใหญ่มี ช่องจ่ายไฟสำรอง (Backup/EPS) สำหรับวงจรที่เลือกไว้ เมื่อแรงดันของการไฟฟ้าหลุดจากช่วงที่ตั้งไว้หรือไฟดับ อินเวอร์เตอร์จะตัดออกจากการไฟฟ้า แล้วจ่ายไฟจากแบตเตอรี่และแผงให้วงจรนั้นด้วยแรงดันที่คงที่ ทำงานคล้ายเครื่องสำรองไฟ (UPS) ขนาดใหญ่

  • ข้อดี: วงจรสำคัญ เช่น คอมพิวเตอร์และเราเตอร์ของ Home Office ตู้เย็น ปั๊มน้ำ กล้องวงจรปิด หรือเครื่องคิดเงินของร้าน ได้ไฟที่มีคุณภาพ แม้ไฟการไฟฟ้าจะตกหรือดับ
  • ข้อจำกัด: ใช้ได้เท่าที่แบตเตอรี่และกำลังของอินเวอร์เตอร์รองรับ และเฉพาะวงจรที่ต่อผ่านช่องสำรอง ไม่ใช่ทั้งบ้าน และถ้าแรงดันตกแต่ยังอยู่ในช่วงที่อินเวอร์เตอร์ยอมรับ หลายรุ่นจะยังส่งไฟการไฟฟ้าผ่านไปยังวงจรสำรองตามปกติ เวลาสลับและช่วงแรงดันที่ตั้งได้ต่างกันตามรุ่น ต้องดูจากสเปกผู้ผลิตและให้ผู้ติดตั้งตั้งค่าให้เหมาะกับหน้างาน
  • ระบบออฟกริด ไม่ต่อกับการไฟฟ้าเลย จึงไม่ได้รับผลจากไฟตก แต่ต้องออกแบบแผงและแบตเตอรี่ให้พอใช้ทุกวัน

ดูความต่างของทั้ง 3 ระบบแบบละเอียดได้ที่ ON/OFF-GRID HYBRID SYSTEM และดูการไหลของไฟตอนไฟการไฟฟ้าดับได้ที่ แบบจำลองการไหลของพลังงานระบบไฮบริด

สรุป

ไฟตกควรแก้ที่ต้นเหตุก่อน ทั้งกระจายการใช้ไฟ แจ้งการไฟฟ้าตรวจแรงดัน ให้ช่างตรวจระบบในบ้าน และใช้อุปกรณ์ป้องกันให้ถูกชนิด ส่วนโซล่าร์เซลล์ช่วยเรื่องไฟตกได้จริง เฉพาะระบบที่มีแบตเตอรี่ อย่างไฮบริดหรือออฟกริด และเฉพาะวงจรที่ต่อผ่านช่องจ่ายไฟสำรอง ระบบออนกริดช่วยลดค่าไฟแต่ไม่แก้ไฟตก

ถ้าบ้านหรือร้านของคุณไฟตกหรือไฟดับบ่อย และต้องการระบบที่ช่วยทั้งลดค่าไฟและสำรองไฟ ติดต่อ B2H Solar Energy ทาง LINE @b2hsolar หรือโทร 085-253-8123 ทีมงานช่วยสำรวจหน้างานและออกแบบระบบให้เหมาะกับการใช้งานของคุณ

ไฟตก โซล่าร์เซลล์ช่วยได้จริงหรือไม่? สาเหตุ วิธีแก้ และระบบที่ช่วยได้