บทความ

โซล่าเซลล์ 3 ระบบ ออนกริด ออฟกริด ไฮบริด ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี

โซล่าเซลล์มี 3 ระบบ On-Grid ต่อกับการไฟฟ้า ไม่มีแบตเตอรี่ ราคาประหยัดสุด Off-Grid ใช้แบตเตอรี่ ไม่ต่อการไฟฟ้า เหมาะพื้นที่ไม่มีไฟ Hybrid ต่อการไฟฟ้าและมีแบตเตอรี่ ใช้ไฟกลางคืนและสำรองไฟดับได้

ระบบโซล่าเซลล์สำหรับบ้านแบ่งได้เป็น 3 ระบบหลัก ตามการเชื่อมต่อกับการไฟฟ้าและการใช้แบตเตอรี่

  • On-Grid: ต่อกับไฟการไฟฟ้า ไม่มีแบตเตอรี่ ใช้ไฟจากแผงตอนกลางวัน ขาดเท่าไรดึงจากการไฟฟ้า
  • Off-Grid: ไม่ต่อกับการไฟฟ้า ใช้แบตเตอรี่เก็บไฟไว้ใช้ทั้งวันทั้งคืน
  • Hybrid: ต่อกับการไฟฟ้าและมีแบตเตอรี่ เก็บไฟส่วนเกินตอนกลางวันไว้ใช้กลางคืน และสำรองไฟตอนไฟดับได้

ถ้าบ้านมีไฟการไฟฟ้าอยู่แล้วและใช้ไฟกลางวันมาก On-Grid มักคุ้มที่สุด ถ้าใช้ไฟกลางคืนมากหรืออยากมีไฟสำรอง Hybrid เหมาะกว่า ส่วน Off-Grid เหมาะกับพื้นที่ที่ไม่มีไฟการไฟฟ้า บทความนี้เปรียบเทียบแบบเข้าใจง่ายสำหรับผู้เริ่มต้น

ส่วนประกอบพื้นฐานที่ทุกระบบมี

  • แผงโซล่าเซลล์: เปลี่ยนแสงแดดเป็นไฟฟ้ากระแสตรง (DC)
  • อินเวอร์เตอร์: แปลงไฟ DC เป็นไฟกระแสสลับ (AC) ที่ใช้ในบ้าน แต่ละระบบใช้อินเวอร์เตอร์คนละชนิด
  • อุปกรณ์ป้องกัน: เบรกเกอร์ ฟิวส์ และอุปกรณ์ป้องกันไฟกระโชกทั้งฝั่ง DC และ AC
  • แบตเตอรี่: มีเฉพาะระบบ Off-Grid และ Hybrid

1. ระบบ On-Grid (ออนกริด)

แผงผลิตไฟผ่าน Grid-tie Inverter แล้วจ่ายเข้าตู้ไฟของบ้านขนานกับไฟการไฟฟ้า บ้านใช้ไฟจากแผงก่อน ถ้าไม่พอจะดึงจากการไฟฟ้าโดยอัตโนมัติ

ข้อดี

  • ราคาต่อกิโลวัตต์ต่ำที่สุด เพราะไม่มีแบตเตอรี่ คืนทุนเร็วที่สุด จึงเป็นระบบที่นิยมติดมากที่สุดในบ้านทั่วไป
  • ดูแลง่าย อุปกรณ์น้อย
  • ขายไฟส่วนเกินคืนการไฟฟ้าได้ ถ้าเข้าร่วมโครงการรับซื้อ ปี 2569 คือโครงการโซลาร์ภาคประชาชน 2.20 บาท/หน่วย ไม่เกิน 5 kW ต่อมิเตอร์ อ่านเพิ่มที่ ประโยชน์จากการขายไฟฟ้าคืนการไฟฟ้า

ข้อจำกัด

  • ใช้ไฟจากแผงได้เฉพาะตอนมีแดด กลางคืนยังซื้อไฟตามปกติ
  • ไฟดับแล้วระบบหยุดทำงาน แม้มีแดด เพื่อความปลอดภัยของช่างการไฟฟ้า (ระบบป้องกันการจ่ายไฟย้อน หรือ Anti-islanding)
  • ต้องขออนุญาตเชื่อมต่อกับการไฟฟ้า และใช้อินเวอร์เตอร์รุ่นที่การไฟฟ้ายอมรับ

เหมาะกับ: บ้านที่มีคนอยู่ช่วงกลางวัน ทำงานที่บ้าน เปิดแอร์ตอนกลางวัน หรือมีร้านค้า สำนักงานในบ้าน อ่านวิธีออกแบบเพิ่มเติมที่ ติดตั้งระบบออนกริดอย่างไร ให้เหมาะกับบ้านเรา

2. ระบบ Off-Grid (ออฟกริด)

ระบบแยกอิสระ หรือเรียกว่าระบบ Stand Alone ไม่เชื่อมต่อกับการไฟฟ้า แผงชาร์จไฟเข้าแบตเตอรี่ผ่านตัวควบคุมการชาร์จ แล้วจ่ายไฟออกผ่าน Off-grid Inverter

ข้อดี

  • ใช้ได้ในพื้นที่ที่ไฟการไฟฟ้าไปไม่ถึง เช่น พื้นที่ห่างไกล บนดอยสูง ไร่ สวน หรือปั๊มน้ำการเกษตร
  • ไม่ต้องขออนุญาตเชื่อมต่อกับการไฟฟ้า (ยังต้องดูความแข็งแรงของโครงสร้างที่ติดตั้ง)

ข้อจำกัด

  • ต้องมีแบตเตอรี่ขนาดพอสำหรับช่วงกลางคืนและวันที่แดดน้อย ต้นทุนสูงกว่าเมื่อเทียบกับไฟที่ได้
  • ถ้าใช้ไฟเกินที่ออกแบบไว้ หรือฝนตกหลายวัน ไฟอาจหมด
  • แบตเตอรี่มีอายุการใช้งาน ต้องเปลี่ยนเมื่อเสื่อม

เหมาะกับ: พื้นที่ห่างไกลสายส่ง หรืองานเฉพาะจุดที่การเดินสายไฟจากการไฟฟ้าทำได้ยาก

3. ระบบ Hybrid (ไฮบริด)

รวมข้อดีของสองระบบ ใช้ Hybrid Inverter ที่จัดการไฟได้ 3 ทาง คือ จากแผง แบตเตอรี่ และการไฟฟ้า กลางวันแผงจ่ายไฟให้บ้านและชาร์จแบตเตอรี่ ตอนเย็นหรือกลางคืนดึงไฟจากแบตเตอรี่ แบตหมดค่อยใช้ไฟการไฟฟ้า

ข้อดี

  • ใช้ไฟจากแดดได้ทั้งตอนกลางวันและหัวค่ำ ลดการซื้อไฟได้มากกว่า On-Grid ในบ้านที่ใช้ไฟกลางคืน
  • มีไฟสำรองเมื่อไฟดับ สำหรับวงจรที่ต่อไว้เป็นวงจรสำรอง (Backup Load) เช่น ไฟส่องสว่าง ตู้เย็น อินเทอร์เน็ต ปั๊มน้ำ
  • ทำงานร่วมกับ มิเตอร์ TOU ได้ดี เพราะเก็บไฟไว้ใช้ช่วง On-Peak ตอนหัวค่ำ

ข้อจำกัด

  • ราคาสูงกว่า On-Grid เพราะแบตเตอรี่ที่ได้มาตรฐานและปลอดภัยยังมีราคาสูง จึงมักคืนทุนช้ากว่า
  • ระยะคืนทุนขึ้นกับราคาแบตเตอรี่และพฤติกรรมการใช้ไฟ ถ้าใช้ไฟกลางคืนน้อย แบตเตอรี่อาจไม่คุ้ม
  • ยังต้องขออนุญาตเชื่อมต่อกับการไฟฟ้าเหมือน On-Grid

เหมาะกับ: บ้านที่ใช้ไฟช่วงเย็นถึงกลางคืนมาก บ้านในพื้นที่ไฟตกไฟดับบ่อย หรือบ้านที่มีอุปกรณ์ที่ห้ามไฟดับ

ลองดูภาพการไหลของไฟในระบบนี้ได้ที่ แบบจำลองการไหลของพลังงานระบบไฮบริด

เปรียบเทียบสั้น ๆ 3 ระบบ

  • ต่อกับการไฟฟ้า: On-Grid ต่อ / Off-Grid ไม่ต่อ / Hybrid ต่อ
  • แบตเตอรี่: On-Grid ไม่มี / Off-Grid มี (จำเป็น) / Hybrid มี
  • ไฟดับใช้ไฟได้ไหม: On-Grid ไม่ได้ / Off-Grid ได้ (ไม่ขึ้นกับการไฟฟ้า) / Hybrid ได้ เฉพาะวงจรสำรอง
  • งบประมาณ: On-Grid ต่ำสุด / Hybrid และ Off-Grid สูงกว่า ตามขนาดแบตเตอรี่
  • ขออนุญาตการไฟฟ้า: On-Grid และ Hybrid ต้องขอ / Off-Grid ไม่ต้อง
  • ขายไฟคืน: On-Grid ทำได้ถ้าเข้าโครงการรับซื้อ / Hybrid ขึ้นกับเงื่อนไขของการไฟฟ้าและรุ่นอินเวอร์เตอร์ ควรสอบถามก่อน / Off-Grid ไม่ได้

เลือกระบบอย่างไรให้เหมาะกับบ้าน

  1. ดูบิลค่าไฟย้อนหลัง ว่าใช้ไฟเดือนละกี่หน่วย
  2. ดูช่วงเวลาที่ใช้ไฟ ถ้ากลางวันเป็นหลัก เลือก On-Grid ถ้ากลางคืนมากเลือก Hybrid
  3. ประเมินความจำเป็นของไฟสำรอง ถ้าไฟดับบ่อยหรือมีอุปกรณ์สำคัญ Hybrid คุ้มกว่า
  4. กำหนดงบประมาณ ถ้างบยังไม่พอสำหรับแบตเตอรี่ อาจติดแผงกับอินเวอร์เตอร์ไฮบริดที่รองรับแบตเตอรี่ไว้ก่อน แล้วค่อยเพิ่มแบตเตอรี่ภายหลัง (อินเวอร์เตอร์ออนกริดทั่วไปต่อแบตเตอรี่โดยตรงไม่ได้)

ใครอยากเข้าใจลึกขึ้น เช่น หลักการทำงานของอินเวอร์เตอร์แต่ละแบบ อ่านต่อที่ ON/OFF-GRID HYBRID SYSTEM หรือประเมินขนาดระบบเบื้องต้นด้วย โปรแกรมออกแบบระบบโซล่าร์เซลล์ Hybrid

สรุป

On-Grid ประหยัดและคืนทุนเร็วสำหรับบ้านที่ใช้ไฟกลางวัน Off-Grid สำหรับพื้นที่ไม่มีไฟการไฟฟ้า Hybrid สำหรับบ้านที่ใช้ไฟกลางคืนมากหรือต้องการไฟสำรอง ทั้ง On-Grid และ Hybrid ต้องขออนุญาตเชื่อมต่อกับการไฟฟ้าก่อนใช้งาน

ไม่แน่ใจว่าบ้านคุณเหมาะกับระบบไหน ส่งบิลค่าไฟให้ทีม B2H Solar Energy ช่วยประเมินได้ ทาง LINE @b2hsolar หรือโทร 085-253-8123

โซล่าเซลล์ 3 ระบบ ออนกริด ออฟกริด ไฮบริด ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี