ติดตั้งระบบออนกริดอย่างไร ให้เหมาะกับบ้านเรา
ระบบออนกริดคุ้มที่สุดเมื่อขนาดพอดีกับไฟที่ใช้ตอนกลางวัน หาได้จากบิลค่าไฟหรือจดมิเตอร์ แล้วหารด้วยราว 4 หน่วยต่อ kW ต่อวัน จากนั้นตรวจหลังคา เลือกอุปกรณ์ที่การไฟฟ้ายอมรับ และขออนุญาตให้ครบ
ระบบโซล่าเซลล์ ออนกริด (On-Grid) คือระบบที่ต่อขนานกับไฟการไฟฟ้า ไม่มีแบตเตอรี่ ไฟจากแผงจะถูกใช้ในบ้านทันทีตอนกลางวัน ส่วนที่ไม่พอดึงจากการไฟฟ้าโดยอัตโนมัติ จึงเป็นระบบที่ราคาต่อกิโลวัตต์ต่ำและคืนทุนเร็วที่สุด ถ้าออกแบบให้พอดีกับบ้าน
หัวใจของการติดออนกริดให้คุ้ม คือ ขนาดระบบต้องใกล้เคียงกับไฟที่บ้านใช้ช่วงกลางวัน ติดเล็กไปก็ประหยัดได้น้อย ติดใหญ่เกินไปไฟส่วนเกินจะไหลออกไปโดยไม่ได้ใช้ หรือขายคืนได้ในราคาต่ำกว่าค่าไฟที่ซื้อ บทความนี้สรุปขั้นตอนตั้งแต่ประเมินการใช้ไฟจนถึงการขออนุญาต
บ้านแบบไหนเหมาะกับระบบออนกริด
- มีคนอยู่บ้านช่วงกลางวัน หรือทำงานที่บ้าน
- เปิดแอร์ ตู้เย็น ปั๊มน้ำ หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าหลักช่วง 09.00–16.00 น.
- มีร้านค้า สำนักงาน หรือกิจการเล็ก ๆ ในบ้านที่ทำงานกลางวัน
- ไฟการไฟฟ้าในพื้นที่ค่อนข้างเสถียร ไม่ดับบ่อย
ถ้าบ้านใช้ไฟส่วนใหญ่หลังเลิกงาน หรือไฟดับบ่อย ระบบไฮบริดที่มีแบตเตอรี่อาจเหมาะกว่า ดูการเปรียบเทียบได้ที่ โซล่าเซลล์ 3 ระบบ
ขั้นที่ 1: หาขนาดติดตั้งจากการใช้ไฟกลางวัน
ผู้ติดตั้งจำนวนมากประเมินขนาดระบบจากบิลค่าไฟหรือเลขมิเตอร์เช้า-เย็นเพียงครั้งเดียว ซึ่งใช้ได้ในบางกรณีแต่คลาดเคลื่อนได้มาก วิธีด้านล่างนี้ทำเองได้ไม่ยาก และควรทำก่อนคุยกับผู้ติดตั้ง ทุกวิธีใช้ตัวเลขง่าย ๆ ว่า แผง 1 kW ผลิตไฟได้ราว 4 หน่วยต่อวัน (เทียบเท่าแดดเต็มที่ราว 4 ชั่วโมง ค่าจริงในไทยเฉลี่ยราว 3.5–4 หน่วย ขึ้นกับทิศ มุมเอียง และเงา)
วิธีที่ 1: จากบิลค่าไฟ สำหรับโฮมออฟฟิศ
เหมาะกับบ้านที่ใช้ไฟกลางวันมาก เช่น โฮมออฟฟิศที่ใช้ไฟเดือนละ 3,711 หน่วย
- หาไฟที่ใช้ต่อวัน: 3,711 ÷ 30 ≈ 124 หน่วย
- ประมาณสัดส่วนที่ใช้ตอนกลางวัน เช่น 50% ≈ 60 หน่วย
- หารด้วย 4: 60 ÷ 4 = ติดได้ราว 15 kW
วิธีที่ 2: จดมิเตอร์เช้า-เย็น สำหรับบ้านทั่วไป
เหมาะกับบ้านที่มีคนอยู่ตอนกลางวัน เช่น ผู้สูงอายุ ให้จดเลขมิเตอร์ตอน 07.00 น. และ 18.00 น. แล้วลบกัน เช่น 55043 − 55023 = 20 หน่วย หารด้วย 4 ได้ ราว 5 kW ควรจดหลาย ๆ วันแล้วใช้ค่าเฉลี่ย
ถ้าจดมิเตอร์ไม่สะดวก ประมาณจากจำนวนแอร์ได้คร่าว ๆ เช่น บ้านใช้ไฟ 600 หน่วย/เดือน มีแอร์ 4 เครื่อง เปิดกลางวัน 1 เครื่อง กลางคืน 3 เครื่อง ไฟกลางวันจึงราว 1 ใน 4 คือ 150 หน่วย/เดือน หรือ 5 หน่วย/วัน ควรติดราว 1–1.5 kW
วิธีที่ 3: วัดรายชั่วโมงในวันที่ใช้ไฟน้อยที่สุด
เหมาะกับที่ที่ใช้ไฟไม่เท่ากันในแต่ละวัน เช่น สำนักงานหรืออพาร์ตเมนต์ เลือกวันที่มีแนวโน้มใช้ไฟน้อยที่สุด (แต่ยังมีการใช้ไฟ) แล้ววัดการใช้ไฟช่วง 08.00, 10.00, 12.00, 15.00 และ 17.00 น. ราว 3 วัน วิธีวัด เช่น อยากรู้การใช้ไฟช่วง 8 โมง ให้จดมิเตอร์ตอน 07.30 น. ได้ 55023 และตอน 08.30 น. ได้ 55025 แปลว่าช่วงนั้นใช้ไฟราว 2 หน่วยต่อชั่วโมง
ออกแบบให้ระบบผลิตไม่เกินการใช้ไฟของช่วงที่ใช้น้อย จะทำให้ไฟจากแผงถูกใช้เองเกือบทั้งหมด
ถ้าใช้ไฟค่อนข้างคงที่ตั้งแต่ 08.00–17.00 น. วิธีที่ 2 ก็เพียงพอ ถ้าใช้ไฟขึ้นลงมาก วิธีที่ 3 แม่นยำกว่า หรือลองคำนวณจากรายการเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ โปรแกรมออกแบบระบบโซล่าร์เซลล์ Hybrid
ขั้นที่ 2: ตรวจหลังคาและตำแหน่งติดตั้ง
- ทิศ: หลังคาที่หันไปทางทิศใต้ผลิตไฟได้ดีที่สุดในประเทศไทย ทิศตะวันออกและตะวันตกยังใช้ได้
- เงา: ต้นไม้ อาคารข้างเคียง ถังน้ำ หรือเสาอากาศ บังแผงเพียงบางส่วนก็ทำให้ไฟทั้งสตริงลดลงได้ ถ้าเลี่ยงเงาไม่ได้ อาจใช้ Optimizer ช่วย
- พื้นที่และโครงสร้าง: แผงราว 580 W ใช้พื้นที่ราว 2.6 ตร.ม. หนักราว 27–28 กก. ต่อแผง ระบบ 5 kW ใช้ราว 9 แผง ต้องให้วิศวกรโยธาตรวจว่าหลังคารับน้ำหนักได้ ดูวิธีคำนวณพื้นที่ที่ ติดโซลาร์เซลล์ใช้พื้นที่บนหลังคาเท่าไหร่
ขั้นที่ 3: เลือกอุปกรณ์ให้ถูกต้อง
- อินเวอร์เตอร์ออนกริด: ต้องเป็นรุ่นที่อยู่ในรายชื่อที่การไฟฟ้ายอมรับ ขนาดสอดคล้องกับขนาดแผง และเลือก 1 เฟสหรือ 3 เฟสให้ตรงกับมิเตอร์บ้าน
- แผงโซล่าเซลล์: มีใบรับรอง IEC 61215 และ IEC 61730
- อุปกรณ์ป้องกัน: DC Breaker หรือ DC Fuse อุปกรณ์ป้องกันไฟกระโชกฝั่ง DC และ AC ระบบสายดิน และสายไฟ DC สำหรับงานโซล่าเซลล์โดยเฉพาะ
- การจัดสตริง: จำนวนแผงต่ออนุกรมต้องให้แรงดันอยู่ในช่วงทำงานของอินเวอร์เตอร์ และแรงดันตอนเช้าที่อากาศเย็นต้องไม่เกินแรงดันสูงสุดของอินเวอร์เตอร์
ถ้าบ้านมีแผนเพิ่มแบตเตอรี่ในอนาคต อาจเลือกอินเวอร์เตอร์ไฮบริดตั้งแต่แรก จะไม่ต้องเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์ภายหลัง
ขั้นที่ 4: ขออนุญาตก่อนเปิดใช้งาน
ระบบออนกริดเชื่อมต่อกับระบบของการไฟฟ้า จึงต้องดำเนินการให้ครบ ได้แก่ แจ้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพร้อมการรับรองโครงสร้างจากวิศวกรโยธา (ถ้าเกินเกณฑ์ต้องขอใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร) แจ้งยกเว้นใบอนุญาตกับ กกพ. และยื่นขอเชื่อมต่อขนานกับ กฟน. หรือ กฟภ. พร้อมแบบ Single Line Diagram ที่วิศวกรไฟฟ้ารับรอง รายละเอียดอยู่ในบทความ ขั้นตอนการขออนุญาตติดตั้งโซล่าเซลล์
ถ้าต้องการขายไฟส่วนเกิน ปี 2569 มีโครงการ โซลาร์ภาคประชาชน รับซื้อ 2.20 บาท/หน่วย นาน 10 ปี สำหรับบ้านอยู่อาศัย ขนาดไม่เกิน 5 kW แต่ราคานี้ต่ำกว่าค่าไฟที่บ้านซื้อ (ราว 4 บาทขึ้นไปต่อหน่วยเมื่อรวม Ft และ VAT) การ ใช้เองให้มากที่สุด จึงคุ้มกว่าการขาย
สรุป
ติดตั้งระบบออนกริดให้เหมาะกับบ้าน ต้องเริ่มจาก ไฟที่บ้านใช้ช่วงกลางวัน แล้วเลือกขนาดระบบให้พอดี บ้านที่ไม่มีคนอยู่ตอนกลางวัน หรือมีคนอยู่แต่ใช้ไฟน้อย เช่น ไม่เปิดแอร์ อาจยังไม่คุ้มที่จะติดระบบออนกริด ตรวจทิศ เงา และโครงสร้างหลังคา ใช้อินเวอร์เตอร์ที่การไฟฟ้ายอมรับพร้อมอุปกรณ์ป้องกันที่ได้มาตรฐาน และขออนุญาตให้ครบก่อนเปิดใช้งาน
B2H Solar Energy ให้บริการสำรวจหน้างาน ออกแบบ ติดตั้ง และดำเนินเรื่องขออนุญาต ส่งบิลค่าไฟมาให้ช่วยประเมินขนาดระบบได้ทาง LINE @b2hsolar หรือโทร 085-253-8123
