ใช้ที่ชาร์จฉุกเฉินบ่อย ระบบไฟฟ้ารถ EV จะเสียหาย จริงหรือ?
การใช้สายชาร์จฉุกเฉินบ่อย ๆ ไม่ได้ทำให้ระบบไฟฟ้าของรถ EV เสื่อมเร็ว จุดเสี่ยงจริงอยู่ที่ปลั๊ก เต้ารับ และสายไฟในบ้านที่ต้องรับกระแสต่อเนื่องหลายชั่วโมง บทความนี้สรุปวิธีใช้ให้ปลอดภัย และเมื่อไรควรติดตั้ง Wall Charger
มีการแชร์ข้อความเตือนว่า ถ้าใช้ เครื่องชาร์จฉุกเฉิน (Emergency Charger หรือ Portable Charger) ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าบ่อย ๆ จะทำให้ระบบไฟฟ้าของรถ EV เสียหาย นายสุรมิส เจริญงาม นักทดสอบและผู้เชี่ยวชาญเทคโนโลยียานยนต์ ยืนยันว่า ความเชื่อนี้ไม่เป็นความจริง แต่มีจุดที่ต้องระวังเป็นพิเศษ คือ ปลั๊ก เต้ารับ และสายไฟภายในบ้าน
ทำไมการชาร์จฉุกเฉินไม่ทำให้รถเสีย
สายชาร์จฉุกเฉินเป็นการชาร์จแบบ AC กำลังต่ำ ไฟจะเข้าเครื่องชาร์จในตัวรถ (On-Board Charger) เหมือนการชาร์จจาก Wall Charger ที่บ้าน เพียงแต่ใช้กระแสน้อยกว่า ระบบจัดการแบตเตอรี่ (BMS) ของรถยังควบคุมการชาร์จตามปกติ การชาร์จช้าจึงไม่ได้ทำร้ายแบตเตอรี่ และกล่องควบคุมบนสายชาร์จที่ได้มาตรฐานก็มีระบบป้องกันไฟรั่วและตัดไฟเมื่อผิดปกติอยู่แล้ว
จุดเสี่ยงจริง: ปลั๊กและสายไฟในบ้าน
ปัญหาเกิดจาก ความร้อนสะสม เพราะการชาร์จฉุกเฉินดึงกระแสต่อเนื่องหลายชั่วโมง (ราว 2–3.7 kW หรือ 8–16 แอมป์ ขึ้นกับรุ่นและการตั้งค่า) ต่างจากเครื่องใช้ไฟฟ้าทั่วไปที่ใช้ไฟเป็นช่วง ๆ จุดที่มักร้อนจนละลายหรือไหม้ ได้แก่
- เต้ารับเก่าที่หน้าสัมผัสหลวม หรือเต้ารับที่ไม่ได้มาตรฐาน 16 แอมป์
- ปลั๊กพ่วง หรือสายต่อ ซึ่งไม่ได้ออกแบบให้รับกระแสสูงต่อเนื่อง
- สายไฟในบ้านขนาดเล็ก หรือวงจรเดียวกันที่จ่ายไฟให้เครื่องใช้ไฟฟ้าอื่นพร้อมกัน เช่น แอร์ หรือเครื่องทำน้ำอุ่น
ใช้สายชาร์จฉุกเฉินอย่างไรให้ปลอดภัย
- เสียบเข้ากับเต้ารับบนผนังโดยตรง ห้ามใช้ปลั๊กพ่วงหรือสายต่อ
- ใช้เต้ารับแบบมีขั้วสายดิน ตาม มอก. 166-2549 พิกัด 16 แอมป์ ติดตั้งแบบยึดผนัง และอยู่ในสภาพดี ไม่หลวม ไม่มีรอยไหม้
- วงจรที่ใช้ชาร์จต้องเป็นวงจรเฉพาะสำหรับชาร์จรถเท่านั้น สายไฟพิกัดไม่น้อยกว่า 1.25 เท่าของกระแสชาร์จ มีเบรกเกอร์กันดูด (RCD) ชนิด Type B 30 mA หรือ Type A ที่มีอุปกรณ์ตรวจจับไฟรั่ว DC และมีสายดินที่ถูกต้อง
- บ้านที่ใช้มิเตอร์ขนาด 5(15) A ควรขอเพิ่มขนาดมิเตอร์ก่อนชาร์จเป็นประจำ เพราะกระแสชาร์จรวมกับไฟในบ้านอาจเกินพิกัดมิเตอร์
- ถ้าไม่แน่ใจสภาพสายไฟในบ้าน ให้ตั้งกระแสชาร์จบนสายให้ต่ำลงเป็นการชั่วคราว (ถ้ารุ่นนั้นปรับได้) และให้ช่างไฟตรวจก่อนใช้เป็นประจำ
- หลังเริ่มชาร์จ 20–30 นาที และอีกครั้งหลังชาร์จ 1–2 ชั่วโมง ลองแตะตรวจหัวปลั๊กและเต้ารับ ถ้าร้อนผิดปกติให้หยุดชาร์จและให้ช่างไฟตรวจ
- เก็บกล่องควบคุมบนสายไม่ให้โดนน้ำหรือถูกรถทับ
เมื่อไรควรติดตั้ง Wall Charger
ผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้ใช้ Home Charger หรือ Wall Charger เป็นอุปกรณ์หลักสำหรับชาร์จที่บ้าน เพราะส่วนใหญ่จ่ายได้ 32 แอมป์ (7.4 kW) ในระบบไฟ 1 เฟส หรือ 11–22 kW ในระบบ 3 เฟส จึงชาร์จได้เร็วเท่าที่เครื่องชาร์จในตัวรถ (On-Board Charger) รองรับ ติดตั้งบนวงจรเฉพาะ และตั้งเวลาชาร์จได้ เหมาะกับบ้านที่
- ใช้รถ EV ทุกวัน และอยากชาร์จเต็มภายในคืนเดียว
- ต้องการตั้งเวลาชาร์จช่วงค่าไฟถูก ร่วมกับ มิเตอร์ TOU
- มีแผนเชื่อมกับระบบโซลาร์เซลล์ในอนาคต
ก่อนติดตั้ง Wall Charger ควรให้ช่างหรือวิศวกรตรวจ ขนาดมิเตอร์และสายเมน ว่ารองรับกระแสเพิ่มได้ ติดตั้งเป็นวงจรเฉพาะ พร้อมเบรกเกอร์และ RCD ชนิดที่เหมาะกับเครื่องชาร์จ และมีหลักดินที่ถูกต้อง รายละเอียดเพิ่มเติมดูได้ที่บทความ มาตรฐานการติดตั้งเครื่องอัดประจุไฟฟ้าภายในบ้านที่อยู่อาศัย
ดูตัวอย่างเครื่องชาร์จแบบติดผนังและแบบพกพาได้ที่หมวด EV Charger
สรุป
การใช้สายชาร์จฉุกเฉินบ่อย ๆ ไม่ทำให้ระบบไฟฟ้าของรถ EV เสียหาย แต่ต้องดูแลฝั่งบ้านให้ดี เสียบเต้ารับมาตรฐานโดยตรง ไม่ใช้ปลั๊กพ่วง และตรวจความร้อนเป็นระยะ ถ้าชาร์จที่บ้านเป็นประจำ การติดตั้ง Wall Charger บนวงจรเฉพาะคือทางเลือกที่ปลอดภัยและเร็วกว่า
ต้องการให้ช่วยตรวจระบบไฟในบ้านหรือติดตั้ง EV Charger ติดต่อ B2H Solar Energy ทาง LINE @b2hsolar หรือโทร 085-253-8123
